دانشگاه شاهد گیاه پاد 3060-5903 1 (شماره 2، پاییز و زمستان) 2025 02 15 Effects of temperature on biological parameters of Two-Spotted Spider Mite Tetranychus urticae (Acari: Tetranychidae) on Cucumber and Pumpkin اثر دما روی پارامترهای زیستی کنه‌ی دولکه‌ای Tetranychus urticae (Acari: Tetranychidae) روی میزبان خیار و کدو 1 14 4940 FA مصطفی حقانی گروه گیاهپزشکی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران 0009-0008-6925-2894 فاطمه افراسیابی گروه گیاهپزشکی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران زهرا غریب شوریجه گروه گیاهپزشکی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران Journal Article 2024 10 05 The effects of temperature on the biological parameters of T. urticae were evaluated at six constant temperatures: 12.5, 15, 20, 25, 30, and C, with relative humidity maintained at and a photoperiod of 16:8 h (L:D). Experiments were conducted using the leaf-disc method in a completely randomized design. Leaf discs were cut from fresh cucumber or squash leaves and placed on a moist cotton layer inside disposable plastic Petri dishes. A narrow strip of cotton was placed around each leaf disc to prevent mite escape. One freshly laid egg of the same age was transferred to the center of each disc using a fine brush. Leaf discs were replaced weekly to maintain leaf freshness and avoid nutritional degradation. در پژوهش حاضر، پارامترهای زیستی کنه تارتن دو لکه‌ای Tetranychus urticae (Acari: Tetranychidae) روی گیاه خیار رقم امپراطور و کدوی پوست کاغذی رقم سمنیس، در دماهای مختلف مورد مطالعه با استفاده از روش جدول زندگی دوجنسی ویژه‎ی سن - مرحله‎ی زیستی انجام و مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. بر اساس نتایج به دست آمده، پارامترهای جدول زندگی T. urticae به‌طور معنی داری تحت تأثیر دماهای مختلف مورد مطالعه قرار گرفت. بیشترین و کمترین طول دوره‎ی رشد و نمو مراحل نابالغ این کنه به ترتیب 26/16 و 19/13 روز در دماهای 35 و ۳۰ درجه سلسیوس رخ داد. مقادیر نرخ خالص تولیدمثل (R0) این کنه در خیار و کدو به ترتیب 5/9 و 70/6 نتاج ماده در دمای 30 درجه‌ی سلسیوس و 63/7 و 76/6 نتاج ماده در دمای 35 درجه‌ی سلسیوس بود. مقادیر نرخ ذاتی افزایش جمعیت (r) نیز در دماهای ذکرشده، در خیار به ترتیب 13/0 و 93/7 و کدو به ترتیب 15/0 و 17/0 بر روز برآورد گردید. میزان نرخ متناهی افزایش جمعیت این کنه در دماهای ۳۰ و 35 درجه‌ی سلسیوس در خیار به ترتیب 14/1 و 08/1 و کدو به ترتیب 17/1 و 19/1 به‌دست آمد. متوسط طول یک نسل برای کنه تارتن دولکه‌ای در دماهای مذکور و در خیار به ترتیب 12/16 و 98/23 روز و در کدو به ترتیب 88/12 و 91/10 روز محاسبه شد.

https://gyahpad.shahed.ac.ir/article_4940_2458ab18be2a140a1cfb932dd96f25d6.pdf

دانشگاه شاهد گیاه پاد 3060-5903 1 (شماره 2، پاییز و زمستان) 2025 02 15 Phytochemical and Insecticidal Study of the Avishan-e-denaii (Thymus daenensis Celak.) Essential Oil against the Melon Aphid (Aphis gossypii Glover) بررسی فیتوشیمیایی و حشره‌کشی اسانس آویشن دنایی (Thymus daenensis Celak) علیه شته جالیز (Aphis gossypii Glover) 15 26 4950 FA مهران زمانی دانش آموخته کارشناسی ارشد حشره شناسی کشاورزی، گروه گیاه‌پزشکی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شاهد، تهران، ایران حبیب عباسی پور شوشتری استاد گروه گیاه‌پزشکی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شاهد، تهران، ایران 0000-0001-6589-7363 سمیرا گودرزوند چگینی دانش آموخته کارشناسی ارشد حشره شناسی کشاورزی، گروه گیاه‌پزشکی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شاهد، تهران، ایران Journal Article 2024 10 09 Introduction: Aphis gossypii Glover (Hemiptera: Aphididae) is one of the most important pests of agriculture worldwide. To control the pest population, research on the use of the environmental and plant-based compounds has increased in recent decades. Essential oils due to volatility and very short-term persistence in the environment, as biocompatible pesticides can be considered as one of the best alternatives to chemical pesticides in aphid's control. Materials and Methods: In the current study, phytochemical and insecticidal toxicity of the essential oil from Avishan-e-denaii, Thymus daenensis Celak. (Lamiaceae) was studied against the melon aphid, Aphis gossypii Glover. in the laboratory conditions under 25±2°C, 60±5% RH and 16L:8D photoperiods. The essential oil was obtained by hydrodistillation method, using a modified Clevenger-type apparatus. Mortality was evaluated at different concentrations that ranging from 0.1 to 0.9 µL/150 ml air, and with three replications at the interim of 24 hours. Also nymph production deterrent effect of the oil at sublethal concentration was studied against parthenogenesis form of aphid. Results and Discussion: Results indicated that essential oil of T. daenensis is toxic to the A. gossypii. The major components in the oil were 3-Methyl-4-isopropylphenol (26.94%), Thymol (22.40%), P-Cymene (13.81%), γ-Terpinene (6.74%), Borneol (5.24%) and Linalool (4.31%). Probit analysis showed that the LC50 values for nymphs and adults of A. gossypii were 0.0087 and 0.0016 µl/150 ml air, respectively. Also, degree of nymph production deterrent effect was calculated for essential oil of T. daenensis as 46.49 ± 4.71%. Conclusion: The overall results showed that the Avishan-e-denaii essential oil has high potential in controlling the melon aphid especially in protected areas such as geenhouses. شته جالیز (Aphis gossypii Glover (Hemiptera: Aphididae)) یکی از مهم‌ترین آفات کشاورزی در سراسر جهان محسوب می‌شود. برای کنترل جمعیت این آفت، تحقیقات در زمینه استفاده از ترکیبات گیاهی و زیست‌محیطی در دهه‌های اخیر افزایش یافته است. اسانس‌های گیاهی به دلیل فرّار بودن و ماندگاری بسیار کوتاه‌مدت در محیط، به‌عنوان آفت‌کش‌های زیست‌سازگار می‌توانند یکی از بهترین جایگزین‌ها برای آفت‌کش‌های شیمیایی در کنترل شته‌ها باشند. در مطالعه حاضر، ترکیبات فیتوشیمیایی و سمیت حشره‌کشی اسانس گیاه آویشن دنایی (Thymus daenensis Celak) از خانواده نعناعیان (Lamiaceae) علیه شته جالیز در شرایط آزمایشگاهی با دمای ۲±25 درجه سلسیوس، رطوبت نسبی 5±60٪ و دوره نوری ۱۶ ساعت روشنایی و ۸ ساعت تاریکی بررسی شد. اسانس با روش تقطیر با آب و استفاده از دستگاه Clevenger استخراج گردید. مرگ‌ومیر در غلظت‌های مختلف از 1/0 تا 9/0 میکرولیتر بر 150 میلی لیتر هوا و با سه تکرار در فاصله زمانی ۲۴ ساعت ارزیابی شد. همچنین اثر بازدارندگی تولید پوره در غلظت‌های تحت‌ زیرکشندگی اسانس بر فرم بکرزایی شته بررسی گردید. نتایج نشان داد که اسانس T. daenensis برای شته A. gossypii سمی است. ترکیبات اصلی اسانس شامل ۳-متیل-۴-ایزوپروپیل‌فنول (94/26٪)، تیمول (40/22٪)، پارا-سایمن (81/13٪)، γ-ترپینن (74/6٪)، بورنئول (24/5٪) و لینالول (31/4٪) بودند. تحلیل پروبیت نشان داد که مقادیر LC50 برای پوره‌ها و بالغین شته A. gossypii به‌ترتیب برابر با 0087/0 و 0016/0 میکرولیتر بر لیتر هوا بود. همچنین میزان بازدارندگی تولید پوره توسط اسانس T. daenensis برابر با 49/46 ± 71/4٪ محاسبه شد. نتایج کلی نشان داد که اسانس آویشن دنایی پتانسیل بالایی در کنترل شته جالیزی ، به‌ویژه در محیط‌های محافظت‌شده مانند گلخانه‌ها دارد.

https://gyahpad.shahed.ac.ir/article_4950_f6a4f71e72dfe084f2d4b5bf96963e02.pdf

دانشگاه شاهد گیاه پاد 3060-5903 1 (شماره 2، پاییز و زمستان) 2025 02 15 The effect of Punica granatum and Juglans regia extracts on Galleria mellonella blood cells with their repellency and fumigant toxicity بررسی تاثیر عصاره پوست انار (Punica granatum) و پوست گردو (Juglans regia) بر سلول های خونی، دورکنندگی و سمیت تدخینی لارو شب پره موم خوار، Galleria mellonella 27 36 4941 FA رضا صادقی گروه حشره شناسی و بیماریهای گیاهی، دانشکده فناوری کشاورزی ابوریحان، دانشگاه تهران، تهران، ایران زهرا توکلی زاده گروه حشره شناسی و بیماریهای گیاهی، دانشکده فناوری کشاورزی ابوریحان، دانشگاه تهران، تهران، ایران ارسلان جمشیدنیا گروه حشره شناسی و بیماریهای گیاهی، دانشکده فناوری کشاورزی ابوریحان، دانشگاه تهران، تهران، ایران Journal Article 2024 10 11 Introduction: The use of plant pesticides in pest control has become necessary due to the expansion of the use of chemical pesticides that has led to environmental damage. Extracts obtained from plants, which are mainly extracted from natural sources and different parts of plants, have been considered as a natural and efficient alternative to replace chemical pesticides. One of the obvious advantages of plant pesticides is high biological degradability and less toxic effects on non-target organisms and plants. High biodegradability means the ability of these materials to be broken down and transformed into harmless materials by microorganisms and natural environmental processes. Plant pesticides usually contain compounds that are produced through natural processes in plants and are responsible for defending the plant against pests. The expansion of the use of plant pesticides is not only due to their efficiency in pest control but also due to their compatibility with the principles of sustainable agriculture and the protection of biological diversity. Materials and Methods: In this study, effects of concentrations of (5%, 15% and 30% of Punica granatum) and concentrations of (5%, 10% and 20% of Juglans regia extract) on Galleria mellonella were studied. For this purpose, one microliter of the desired concentration was injected to the abdominal wall of the larva, and then one of the second abdominal pair’s legs was cut, and the extracted hemolymph of the leg was studied and blood cells were counted. In addition, concentrations of 5%, 10%, 15% and 20% of extracts were evaluated to determine the degree of repellency by using an olfectometer tube and concentrations of (100, 170, 200, 300 and 400 μl) of Juglans regia extract and concentrations (500, 700, 900 and 1000 μl) of Punica granatum extract was studied to determine the fumigant toxicity. Results and Discussion: The results showed that the highest amount of repellency for J. regia extract and P. granatum extract was obtained at 20% concentration and created 12 hours and 18 hours after treatment, respectively. In addition, the results showed that the fumigant toxicity of J. regia extract was much higher than that of P. granatum extract for G. mellonella. Also, the total number of blood cells and plasmatocytes after injection of J. regia extract and the number of granulocytes and the total number of cells after injection of P. granatum extract decreased with increasing concentrations and the number of granulocyte cells after injection of J. regia extract as well as the number of plasmutocytes after injection of P. granatum extract had a different process. عصاره‌های گیاهای اثرات گسترده‌ای را روی آفات از خود نشان داده‌اند و به سبب خواص حشره کشی، دورکنندگی توجه بسیاری از محققان را به خود جلب نموده‌اند، اما مشکل عمده این ترکیبات غیر اقتصادی بودن آنها است. از طرفی اگر بتوان از ضایعات کشاورزی استفاده نمود هزینه ها به شدت کاهش مییابد. به همین منظور در این پژوهش اثرات غلظتهای (5%، 15% و 30% عصاره پوست انار، Punica granatum و غلظتهای (5%، 10%، و 20%عصاره پوست گردو، Juglans regia روی سلولهای خونی لارو شبپره مومخوار، Galleria mellonella مطالعه شد. غلظتهای 5%، 10%، 15% و 20% عصارهها به منظور بررسی میزان دورکنندگی و با استفاده از لولۀ اولفکتومتر و غلظتهای (100، 170، 200، 300 و400 میکرولیتر) از عصاره گردو و غلظتهای (500، 700، 900 و 1000 میکرولیتر) از عصاره انار به منظور بررسی خاصیت سمیت تدخینی مورد مطالعه قرار گرفت. نتایج نشان داد که بیشترین میزان دورکنندگی برای عصاره گردو و عصاره انار در غلظت20 % و به ترتیب در 12 ساعت و 18 ساعت پس از تیمار شدن ایجاد می شود. به علاوه نتایج نشان داد که سمیت تدخینی گردو بسیار بیشتر از عصاره انار برای لارو G. mellonella است. همچنین تعداد کل سلول‌های خونی و پلاسموتوسیتها پس از تزریق عصاره گردو و تعداد گرانولوسیتها و تعداد کل سلول‌ها پس از تزریق عصاره انار با افزایش غلظت کاهش یافت و تعداد سلولهای گرانولوسیت پس از تزریق عصاره گردو و نیز تعداد پلاسموتوسیتها پس از تزریق عصاره انار روند متفاوتی را به همراه داشت.

https://gyahpad.shahed.ac.ir/article_4941_b43a6403c17870707ca3c44984a2da22.pdf

دانشگاه شاهد گیاه پاد 3060-5903 1 (شماره 2، پاییز و زمستان) 2025 02 15 Evaluation of contact toxicity and biological effects of Chinaberry extract on different developmental stages of tomato leaf miner (Tuta absoluta) under laboratory conditions ارزیابی سمیت تماسی و اثرات زیستی عصاره زیتون تلخ بر مراحل مختلف رشد شب‌پره مینوز گوجه‌فرنگی (Tuta absoluta) در شرایط آزمایشگاهی 37 50 4952 FA فاطمه رسولی دانش آموخته کارشناسی ارشد حشره شناسی کشاورزی، گروه گیاه‌پزشکی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شاهد، تهران، ایران علیرضا رضازاده استادیار گروه گیاه‌پزشکی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شاهد، تهران، ایران 0000-0002-6104-1717 Journal Article 2024 10 11 Introduction: The tomato leaf miner moth, Tuta absoluta (Povolny) (Lep.: Gelechiidae), is one of the most significant pests of tomato, posing a serious threat to tomato production in Iran. One of the main tools for managing this pest is the use of chemical insecticides; however, excessive reliance on chemical insecticides quickly leads to the development of resistance in the pest. The use of essential oils and plant extracts in pest control is a suitable method for reducing the environmental side effects of chemical insecticides. Materials and Methods: The contact toxicity of bitter olive oil extract was evaluated on the egg, second instar larva, and pupa stages. The plant extract was obtained using hexane as a solvent. All experiments were conducted at a temperature of 27 ± 2°C, relative humidity of 65 ± 5%, and a photoperiod of 16 hours light and 8 hours dark. The chemical compounds of the extract were identified using a GC/MS device. Results and Discussion: In the chinaberry extract, the major chemical constituents were methyl linoleate (69.375%), methyl oleate (17.231%), and methyl palmitate (7.361%). The results showed that increasing the concentration of the extract led to higher mortality rates in the egg, second instar larva, and pupa stages of the pest. Probit analysis of the data revealed that the LC₅₀ values of the bitter olive extract for the egg, second instar larva, and pupa stages were 948.93, 346.72, and 1.75 µL/mL, respectively. Conclusion: The results indicated that this extract has high potential for controlling the tomato leaf miner moth (Tuta absoluta) in both open-field and greenhouse environments, and is recommended for protecting the environment and user health. شبپره مینوز برگ گوجهفرنگی،Tuta absoluta Povolny (Lep.: Gelechiidae) یکی از مهمترین آفات گوجهفرنگی است که میتواند به عنوان یک تهدید جدی برای تولید گوجه فرنگی ایران محسوب شود. یکی از ابزارهای اصلی مدیریت این آفت استفاده از حشرهکش های شیمیایی میباشد ولی اتکای بیش از حد به استفاده از حشرهکشهای شیمیایی به سرعت منجر به بروز مقاومت آفت به آفتکشها میشود. استفاده از اسانسها و عصارههای گیاهی در کنترل آفت روشی مناسب برای کاهش اثر جانبی حشرهکشهای شیمیایی در محیط زیست میباشد. در این تحقیق، سمیت تماسی عصاره روغنی زیتون تلخ روی مراحل تخم، لارو سن دوم و شفیره مورد بررسی قرار گرفت. عصاره گیاه به وسیله حلال هگزان گرفته شد. کلیه آزمایشها در دمای 2 ± 27 درجه سلسیوس، رطوبت نسبی 5 ± 65 درصد و دوره نوری 16 ساعت روشنایی و 8 ساعت تاریکی انجام شد. ترکیبات گیاهی عصاره فوق با استفاده از دستگاه GC/MS شناسایی شدند. در عصاره زیتون تلخ، ترکیباتی متیل لینولئات، متیل اولئات و متیل پالمتات به ترتیب با 375/69، 231/17 و 361/7 درصد ترکیبات شیمیایی عمده بودند. نتایج نشان داد که با افزایش غلظت عصاره، مرگومیر تخم، لارو و شفیره آفت هم افزایش یافت. تجزیه و تحلیل پروبیت دادهها نشان داد میزان LC50برای عصاره زیتون تلخ در مرحله تخم، لارو سن دوم و شفیره به ترتیب 93/948، 72/346 و 75/1 میکرولیتر بر میلیلیتر به دست آمد. غلظتهای زیرکشنده LC10 و LC25 این عصاره در مدت زمان 24 ساعت اثر ضد تغذیهای به جا گذاشت. نتایج حاصل نشان داد این عصاره پتانسیل بالایی برای کنترل شبپره مینوز گوجه فرنگی در محیطهای باز و بسته دارد و برای حفاظت از محیط زیست و سلامت کاربران توصیه میشود.

https://gyahpad.shahed.ac.ir/article_4952_4f164cf233807fc02da06599a1264dee.pdf

دانشگاه شاهد گیاه پاد 3060-5903 1 (شماره 2، پاییز و زمستان) 2025 02 15 Evaluation of the sensitivity of date plum seedlings (Diospyros lotus L.) to sodium chloride salinity stress ارزیابی جوانه زنی و درجه حساسیت دانهال‌های خرمندی (Diospyros lotus L.) به تنش شوری کلرید سدیمی 51 64 4961 FA اورنگ خادمی عضو هیات علمی گروه باغبانی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شاهد تهران حسن طاهری دانشجوی سابق کارشناسی ارشد گروه باغبانی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شاهد تهران مصطفی قاسمی دانشجوی سابق کارشناسی ارشد گروه باغبانی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شاهد تهران. مهسا آزموده دانشجوی سابق کارشناسی ارشد گروه باغبانی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شاهد تهران. آیت اله رضایی عضو هیات علمی گروه باغبانی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شاهد تهران. 0000-0003-4472-8282 Journal Article 2024 10 24 Conducted in 2023 at Shahed University's Horticulture Laboratory, Tehran, Iran, the experiment used mature D. lotus seeds from Taleghan, sterilized with 1% sodium hypochlorite for 10 minutes, and rinsed. Treatments: 0 mM (control), 25 mM, 50 mM, 100 mM, 200 mM NaCl. Seeds (20/replicate) in 15-cm Petri dishes with Whatman No. 1 filter paper, moistened with 10 mL solution, incubated at 25 ± 2°C, 70 ± 5% RH, 16/8-hour light/dark for 21 days. Solutions refreshed bi-daily. Completely randomized design, three replicates. Parameters: Germination percentage (14 days, radicle emergence); growth traits (leaf, stem, root lengths on 10 seedlings via digital caliper); seedling fresh/dry weights (dried 70°C, 48 hours); electrolyte leakage (conductivity pre/post 95°C heat, (C1/C2) × 100); chlorophyll content (SPAD-502 on three leaves); chlorophyll fluorescence (F0, Fm, Fv/Fm via PAM-2500 after 20-min dark adaptation). Data normalized, ANOVA via SAS 9.3; means compared by Duncan's test (P ≤ 0.05); graphs in Excel 2021. شوری، به عنوان یک عامل محدودکننده رشد و نمو و پراکنش گیاهان، نقش کلیدی در تعیین سطح مقاومت یا حساسیت گیاهان به تنش‌های محیطی ایفا می‌کند. از این رو، پژوهش حاضر با هدف ارزیابی سطح حساسیت و مقاومت اولیه گونه خرمندی (Diospyros lotus L.) به تنش شوری ناشی از کلرید سدیم صورت گرفت. تیمارهای شوری شامل صفر (شاهد)، ۲۵، ۵۰، ۱۰۰ و ۲۰۰ میلی‌مولار NaCl بودند. نتایج نشان داد که در غلظت‌ پایین شوری (۲۵ میلی‌مولار)، درصد جوانه‌زنی تغییر معنی‌داری نسبت به نمونه های شاهد نداشت. ولی با افزایش غلظت شوری به ۵۰ میلی‌مولار و بالاتر، کاهش قابل توجهی در درصد جوانه‌زنی و درصد گیاهچه‌های دارای برگ مشاهده شد. در مقابل، تعداد گیاهچه‌های بدون برگ به طور معنی‌داری در تیمارهای ۱۰۰ و ۲۰۰ میلی‌مولار افزایش پیدا نمود. شاخصهای رشدی نظیر طول برگ، طول ساقه و طول ریشه نیز تحت تأثیر تنش ناشی از سطوح مختلف شوری قرار گرفتند و با افزایش غلظت نمک، روند نزولی شدیدی نشان دادند. بیشترین کاهش در پارامترهای مذکور در تیمار شوری ۲۰۰ میلی‌مولار مشاهده گردید. مقدار کلروفیل و فلورسانس کلروفیل در تیمارهای دارای شوری بالا کاهش چشمگیری نشان داد، که بیانگر آسیب شدید به سیستم فتوسنتزی بود. با این حال، نشت الکترولیت در تیمارهای مختلف تفاوت معنی‌داری نشان نداد. به طور کلی، نتایج بیانگر حساسیت شدید دانهال‌های خرمندی به تنش شوری در مراحل اولیه رشد است که نشان‌دهنده آسیب‌پذیری این گونه در برابر استرس‌های اسمزی و سمیت یونی است. این نتایج می‌تواند مبنایی برای ارزیابی حساسیت و مدیریت کشت گونه خرمندی در شرایط شوری فراهم کرده و با توجه به کاربرد آن به‌عنوان پایه برای خرمالوی تجاری (D. kaki L.)، راهنمایی موثری برای انتخاب پایه‌های مقاوم به شوری ارائه کند.

https://gyahpad.shahed.ac.ir/article_4961_04992c5115a2c2fe6d12bdc21e16f64e.pdf

دانشگاه شاهد گیاه پاد 3060-5903 1 (شماره 2، پاییز و زمستان) 2025 02 15 Effect of different host plants on growth, antioxidant capacity, and selected phytochemical constituents of dodder (Cuscuta epithymum L.) بررسی اثر میزبانهای مختلف بر رشد، ظرفیت آنتی اکسیدانی و برخی ترکیبات فیتوشیمیایی سس افتیمون (Cuscuta epithymum L.) 65 78 4974 FA آیت اله رضایی دانشیار، گروه علوم باغبانی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شاهد، تهران، ایران. 0000-0003-4472-8282 داریوش طالعی دانشیار، مرکز تحقیقات گیاهان دارویی، دانشگاه شاهد، تهران، ایران. Journal Article 2024 10 29 This study was conducted to evaluate the effects of five different host plant species—Alhagi maurorum, Prosopis farcta, Amaranthus retroflexus, Lactuca serriola, and Conyza canadensis —on the morphological traits, seed yield, and accumulation of key phytochemicals in C. epithymum. The experiment was carried out in a randomized complete block design with three replications under field conditions at Shahed University’s medicinal plants research farm (Tehran, Iran). گیاهCuscuta epithymum L. یک گیاه انگل اجباری است که به طور کامل برای دریافت آب و مواد مغذی به میزبان خود وابسته است و از این طریق، تعاملات پیچیده‌ی فیزیولوژیکی و بیوشیمیایی ایجاد می‌کند که بر رشد و ترکیب فیتوشیمیایی آن تأثیر می‌گذارد. با وجود نقش تعیین‌کننده‌ی گیاه میزبان در رشد و متابولیسم سس، اثر گونه‌های مختلف میزبان بر زادآوری و تجمع ترکیبات فیتوشیمیایی این گیاه انگل به‌طور دقیق روشن نشده است، ازاین‌رو بررسی این پاسخ‌ها تحت شرایط مزرعه ضروری به نظر می‌رسد. به همین منظور در این مطالعه تأثیر پنج گونه میزبان شامل Alhagi maurorum، Prosopis farcta، Amaranthus retroflexus، Lactuca serriola و Conyza canadensis بر ویژگی‌های رشدی، عملکرد بذر، ظرفیت آنتی‌اکسیدانی و برخی ترکیبات فیتوشیمیایی C. epithymum تحت شرایط مزرعه با استفاده از طرح بلوک‌های کامل تصادفی بررسی گردید. نتایج نشان داد گونه میزبان تأثیر قابل‌توجهی بر زیست‌توده خشک، عملکرد بذر، فعالیت آنتی‌اکسیدانی و تجمع ترکیبات فنولی کل، کامپفرول، دولسیتول، کسکوتین و β-سیتوسترول دارد. سس رشد یافته بر روی A. retroflexus بیشترین زیست‌توده خشک (86/1 گرم در گیاه)، فنول کل (46/53 میلی‌گرم در گرم وزن خشک)، کامپفرول (48/0 میلی‌گرم در گرم وزن خشک)، کسکوتین (22/4 میلی‌گرم در گرم وزن خشک)، β-سیتوسترول (413/0 میلی‌گرم در گرم وزن خشک) و فعالیت آنتی‌اکسیدانی (34/81٪) را بر اساس آزمون مهار رادیکال آزاد DPPH نشان داد. در مقابل، سس روی A. maurorum با اینکه بیشترین عملکرد بذر (2986 دانه در گیاه) و مقدار دولسیتول (67/7 میلی‌گرم در گرم وزن خشک) را داشت، اما کمترین فعالیت آنتی‌اکسیدانی (61/56٪) را نشان داد. تفاوت معنی‌داری میان میزبان‌ها از نظر تعداد پیچ ساقه و وزن هزار دانه مشاهده نشد. این نتایج نشان می‌دهد که گونه میزبان نقش تعیین‌کننده‌ای در تنظیم ویژگی‌های کمی و کیفی C. epithymum دارد و انتخاب هدفمند میزبان می‌تواند به بهینه‌سازی تولید ترکیبات زیست‌فعال و ارتقای کیفیت و کاربرد صنعتی و دارویی آن منجر شود.

https://gyahpad.shahed.ac.ir/article_4974_34adeb8e3242824038aa65460a47c29e.pdf

دانشگاه شاهد گیاه پاد 3060-5903 1 (شماره 2، پاییز و زمستان) 2025 02 15 A comprehensive review with a phytochemical approach on the natural insecticide pyrethrum (Tanacetum cinerariifolium) مروری جامع با رویکرد فیتوشیمیایی بر گل حشره‌کش طبیعی پیرتروم (Tanacetum cinerariifolium) 79 94 4981 FA فاطمه بینا کارشناس ارشد گروه علوم باغبانی دانشکده علوم کشاورزی، دانشگاه شاهد امین پنجستونی دانشجوی کارشناسی ارشد گیاهان دارویی، گروه علوم باغبانی، دانشکده علوم کشاورزی، دانشگاه شاهد. آیت اله رضایی دانشیار گروه علوم باغبانی، دانشکده علوم کشاورزی، دانشگاه شاهد. 0000-0003-4472-8282 Journal Article 2024 12 19 This paper is structured as a systematic literature review. A thorough search was conducted across major international scientific databases including Web of Science, Scopus, PubMed, ScienceDirect, and Google Scholar using key terms such as Pyrethrum, Pyrethrins, Pyrethrin biosynthesis, HPLC analysis of pyrethrins, LC–MS/MS pyrethrins, and botanical insecticides. The search spanned publications from 1970 to 2025, with particular emphasis on analytical advancements in the last decade. Peer-reviewed research articles, review papers, book chapters, and reports from authoritative bodies like the WHO and FAO were critically evaluated. The focus was on integrating current knowledge regarding the chemical profile of pyrethrins, their biosynthetic pathways, the impact of environmental and genetic variables on accumulation, extraction methods (both classical and modern), and validated analytical techniques especially high-performance liquid chromatography (HPLC) and liquid chromatography–tandem mass spectrometry (LC–MS/MS) used for quality control and residue monitoring. پیرتروم (Tanacetum cinerariifolium L.) یکی از مهم‌ترین حشره‌کش‌های طبیعی شناخته‌شده است که به‌دلیل سمیت انتخابی برای حشرات، تجزیه‌پذیری سریع در محیط و ایمنی نسبی برای پستانداران، جایگاه ویژه‌ای در کشاورزی پایدار و مدیریت تلفیقی آفات یافته است. ترکیبات فعال پیرتروم شامل شش استر اصلی موسوم به پیرترین‌ها هستند که از نظر ساختار شیمیایی، فعالیت زیستی و پایداری، تفاوت‌هایی با یکدیگر دارند. هدف از این مقاله مروری، بررسی جامع پیشرفت‌های علمی مرتبط با شیمی پیرترین‌ها، مسیرهای بیوسنتز در گیاه، عوامل مؤثر بر تجمع این ترکیبات، روش‌های استخراج کلاسیک و نوین و به‌ویژه روش‌های آنالیتیکی معتبر مبتنی بر HPLC، LC–MS/MS و GC–MS است. در این مقاله، داده‌های واقعی و منتشرشده مربوط به شرایط کروماتوگرافی، زمان‌های نگهداری، حدود تشخیص و کمّی‌سازی و کاربرد این روش‌ها در کنترل کیفیت عصاره‌های گیاهی و پایش باقیمانده‌ها در محصولات کشاورزی گردآوری و تحلیل شده‌اند. نتایج این مرور نشان می‌دهد که روش‌هایLC–MS/MS به‌عنوان دقیق‌ترین و اختصاصی‌ترین ابزار برای تفکیک و تعیین جداگانه شش پیرترین شناخته می‌شوند، در حالی که HPLC-DAD همچنان روشی مقرون‌به ‌صرفه و قابل اعتماد برای کنترل کیفیت فرآورده‌های گیاهی است. این مقاله می‌تواند به‌عنوان مرجع علمی برای پژوهشگران حوزه گیاهان دارویی، حشره‌کش‌های گیاهی و آنالیز ترکیبات طبیعی مورد استفاده قرار گیرد

https://gyahpad.shahed.ac.ir/article_4981_8396b14c5dff55d13eea57487bf8ed26.pdf