گیاه پاد

چکیده شته جالیز (Aphis gossypii Glover (Hemiptera: Aphididae)) یکی از مهم‌ترین آفات کشاورزی در سراسر جهان محسوب می‌شود. برای کنترل جمعیت این آفت، تحقیقات در زمینه استفاده از ترکیبات گیاهی و زیست‌محیطی در دهه‌های اخیر افزایش یافته است. اسانس‌های گیاهی به دلیل فرّار بودن و ماندگاری بسیار کوتاه‌مدت در محیط، به‌عنوان آفت‌کش‌های زیست‌سازگار می‌توانند یکی از بهترین جایگزین‌ها برای آفت‌کش‌های شیمیایی در کنترل شته‌ها باشند. در مطالعه حاضر، ترکیبات فیتوشیمیایی و سمیت حشره‌کشی اسانس گیاه آویشن دنایی (Thymus daenensis Celak) از خانواده نعناعیان (Lamiaceae) علیه شته جالیز در شرایط آزمایشگاهی با دمای ۲±25 درجه سلسیوس، رطوبت نسبی 5±60٪ و دوره نوری ۱۶ ساعت روشنایی و ۸ ساعت تاریکی بررسی شد. اسانس با روش تقطیر با آب و استفاده از دستگاه Clevenger استخراج گردید. مرگ‌ومیر در غلظت‌های مختلف از 1/0 تا 9/0 میکرولیتر بر 150 میلی لیتر هوا و با سه تکرار در فاصله زمانی ۲۴ ساعت ارزیابی شد. همچنین اثر بازدارندگی تولید پوره در غلظت‌های تحت‌ زیرکشندگی اسانس بر فرم بکرزایی شته بررسی گردید. نتایج نشان داد که اسانس T. daenensis برای شته A. gossypii سمی است. ترکیبات اصلی اسانس شامل ۳-متیل-۴-ایزوپروپیل‌فنول (94/26٪)، تیمول (40/22٪)، پارا-سایمن (81/13٪)، γ-ترپینن (74/6٪)، بورنئول (24/5٪) و لینالول (31/4٪) بودند. تحلیل پروبیت نشان داد که مقادیر LC₅₀ برای پوره‌ها و بالغین شته A. gossypii به‌ترتیب برابر با 0087/0 و 0016/0 میکرولیتر بر لیتر هوا بود. همچنین میزان بازدارندگی تولید پوره توسط اسانس T. daenensis برابر با 49/46 ± 71/4٪ محاسبه شد. نتایج کلی نشان داد که اسانس آویشن دنایی پتانسیل بالایی در کنترل شته جالیزی ، به‌ویژه در محیط‌های محافظت‌شده مانند گلخانه‌ها دارد.

چکیده عصاره‌های گیاهای اثرات گسترده‌ای را روی آفات از خود نشان داده‌اند و به سبب خواص حشره کشی، دورکنندگی توجه بسیاری از محققان را به خود جلب نموده‌اند، اما مشکل عمده این ترکیبات غیر اقتصادی بودن آنها است. از طرفی اگر بتوان از ضایعات کشاورزی استفاده نمود هزینه ها به شدت کاهش می­یابد. به همین منظور در این پژوهش اثرات  غلظت­های (5%، 15% و 30% عصاره پوست انار، Punica granatum و غلظت­های (5%، 10%، و 20%عصاره پوست گردو، Juglans regia روی سلول­های خونی لارو شب­پره موم­خوار، Galleria mellonella مطالعه شد. غلظت­های 5%، 10%، 15% و 20% عصاره­ها به منظور بررسی میزان دورکنندگی و با استفاده از لولۀ اولفکتومتر و غلظت­های (100، 170، 200، 300 و400 میکرولیتر) از عصاره گردو و غلظت­های (500، 700، 900 و 1000 میکرولیتر) از عصاره انار به منظور بررسی خاصیت سمیت تدخینی مورد مطالعه قرار گرفت. نتایج نشان داد که بیشترین میزان دورکنندگی برای عصاره گردو و عصاره انار در غلظت20 % و به ترتیب در 12 ساعت و 18 ساعت پس از تیمار شدن ایجاد می شود. به علاوه نتایج نشان داد که سمیت تدخینی گردو بسیار بیشتر از عصاره انار برای لارو G. mellonella است. همچنین تعداد کل سلول‌های خونی و پلاسموتوسیت­ها پس از تزریق عصاره گردو و تعداد گرانولوسیت­ها و تعداد کل سلول‌ها پس از تزریق عصاره انار با افزایش غلظت کاهش یافت و تعداد سلول­های گرانولوسیت پس از تزریق عصاره گردو و نیز تعداد پلاسموتوسیت­ها پس از تزریق عصاره انار روند متفاوتی را به همراه داشت.