گیاه پاد

چکیده شته جالیز (Aphis gossypii Glover (Hemiptera: Aphididae)) یکی از مهم‌ترین آفات کشاورزی در سراسر جهان محسوب می‌شود. برای کنترل جمعیت این آفت، تحقیقات در زمینه استفاده از ترکیبات گیاهی و زیست‌محیطی در دهه‌های اخیر افزایش یافته است. اسانس‌های گیاهی به دلیل فرّار بودن و ماندگاری بسیار کوتاه‌مدت در محیط، به‌عنوان آفت‌کش‌های زیست‌سازگار می‌توانند یکی از بهترین جایگزین‌ها برای آفت‌کش‌های شیمیایی در کنترل شته‌ها باشند. در مطالعه حاضر، ترکیبات فیتوشیمیایی و سمیت حشره‌کشی اسانس گیاه آویشن دنایی (Thymus daenensis Celak) از خانواده نعناعیان (Lamiaceae) علیه شته جالیز در شرایط آزمایشگاهی با دمای ۲±25 درجه سلسیوس، رطوبت نسبی 5±60٪ و دوره نوری ۱۶ ساعت روشنایی و ۸ ساعت تاریکی بررسی شد. اسانس با روش تقطیر با آب و استفاده از دستگاه Clevenger استخراج گردید. مرگ‌ومیر در غلظت‌های مختلف از 1/0 تا 9/0 میکرولیتر بر 150 میلی لیتر هوا و با سه تکرار در فاصله زمانی ۲۴ ساعت ارزیابی شد. همچنین اثر بازدارندگی تولید پوره در غلظت‌های تحت‌ زیرکشندگی اسانس بر فرم بکرزایی شته بررسی گردید. نتایج نشان داد که اسانس T. daenensis برای شته A. gossypii سمی است. ترکیبات اصلی اسانس شامل ۳-متیل-۴-ایزوپروپیل‌فنول (94/26٪)، تیمول (40/22٪)، پارا-سایمن (81/13٪)، γ-ترپینن (74/6٪)، بورنئول (24/5٪) و لینالول (31/4٪) بودند. تحلیل پروبیت نشان داد که مقادیر LC₅₀ برای پوره‌ها و بالغین شته A. gossypii به‌ترتیب برابر با 0087/0 و 0016/0 میکرولیتر بر لیتر هوا بود. همچنین میزان بازدارندگی تولید پوره توسط اسانس T. daenensis برابر با 49/46 ± 71/4٪ محاسبه شد. نتایج کلی نشان داد که اسانس آویشن دنایی پتانسیل بالایی در کنترل شته جالیزی ، به‌ویژه در محیط‌های محافظت‌شده مانند گلخانه‌ها دارد.

چکیده شته مومی کلم با افزایش کاربرد حشره‌کش‌ها نسبت به سایر حشرات بیشتر مقاوم شده و گسترش می‌یابد. در این تحقیق با توجه به اثر مطلوب و بی ضرر اسانس گیاهی، اثرغلظت های زیر کشنده LC10 و LC20 اسانس‌ باریجه، Ferula gomossa روی پارامتر های جدول باروری و بازدارندگی پوره زایی شته مومی کلم بررسی شد. این تحقیق در دمای 1±25 درجه سلسیوس و رطوبت نسبی 5±60 و دوره نوری 11 ساعت تاریکی و هشت ساعت روشنایی در ژرمیناتور واقع در دانشگاه شاهد انجام شد. نتایج آزمایشات زیست‌سنجی بیانگر تاثیر اسانس مورد آزمایش، روی حشرات بالغ شته مومی کلم بود. مقادیر LC10 و LC20 و LC50 اسانس باریجه به ترتیب برابر 98/0، 86/1 و 31/6 میکرولیتر بر لیتر هوا به دست آمد. اثر غلظت‌های زیرکشنده اسانس باریجه روی پارامترهای جدول باروری شته مومی کلم به طور معنی‌داری با تیمار شاهد متفاوت بود. بیشترین تاثیر را روی نرخ‌های تولید مثل و نرخ های رشد جمعیت شته مومی کلم به ترتیب تیمارهای LC20 و LC10 اسانس باریجه داشتند. هم‌چنین متوسط مدت زمان دوبرابر شدن یک نسل این شته را به ترتیب تیمارهای LC20 و LC10 اسانس باریجه کاهش دادند و این تیمارها هم چنین باعث افزایش مدت زمان دوبرابر شدن جمعیت گردیدند. در مورد بازدارندگی پوره زایی تفاوت معنی‌داری بین اسانس مورد آزمایش و شاهد مشاهده نشد. نتایج کلی نشان داد که اسانس باریجه، Ferula gummosa پتانسیل بالایی در کنترل شته مومی کلم، B. brassicae به ویژه در غلظت‌های زیرکشنده دارد.