مروری جامع با رویکرد فیتوشیمیایی بر گل حشرهکش طبیعی پیرتروم (Tanacetum cinerariifolium)
دوره 1، (شماره 2، پاییز و زمستان)، بهمن 1403، صفحه 79-94
فاطمه بینا، امین پنجستونی، آیت اله رضایی
چکیده پیرتروم (Tanacetum cinerariifolium L.) یکی از مهمترین حشرهکشهای طبیعی شناختهشده است که بهدلیل سمیت انتخابی برای حشرات، تجزیهپذیری سریع در محیط و ایمنی نسبی برای پستانداران، جایگاه ویژهای در کشاورزی پایدار و مدیریت تلفیقی آفات یافته است. ترکیبات فعال پیرتروم شامل شش استر اصلی موسوم به پیرترینها هستند که از نظر ساختار شیمیایی، فعالیت زیستی و پایداری، تفاوتهایی با یکدیگر دارند. هدف از این مقاله مروری، بررسی جامع پیشرفتهای علمی مرتبط با شیمی پیرترینها، مسیرهای بیوسنتز در گیاه، عوامل مؤثر بر تجمع این ترکیبات، روشهای استخراج کلاسیک و نوین و بهویژه روشهای آنالیتیکی معتبر مبتنی بر HPLC، LC–MS/MS و GC–MS است. در این مقاله، دادههای واقعی و منتشرشده مربوط به شرایط کروماتوگرافی، زمانهای نگهداری، حدود تشخیص و کمّیسازی و کاربرد این روشها در کنترل کیفیت عصارههای گیاهی و پایش باقیماندهها در محصولات کشاورزی گردآوری و تحلیل شدهاند. نتایج این مرور نشان میدهد که روشهایLC–MS/MS بهعنوان دقیقترین و اختصاصیترین ابزار برای تفکیک و تعیین جداگانه شش پیرترین شناخته میشوند، در حالی که HPLC-DAD همچنان روشی مقرونبه صرفه و قابل اعتماد برای کنترل کیفیت فرآوردههای گیاهی است. این مقاله میتواند بهعنوان مرجع علمی برای پژوهشگران حوزه گیاهان دارویی، حشرهکشهای گیاهی و آنالیز ترکیبات طبیعی مورد استفاده قرار گیرد
